Fałszywe sklepy i oszustwa BLIK: jak się chronić przed wyłudzeniami
Raport Antyfraudowy BIK 2026 pokazuje, jak działają fałszywe sklepy i oszustwa internetowe. Sprawdź, które metody są najskuteczniejsze i jak się bronić.
Raport Antyfraudowy BIK 2026 pokazuje, że fałszywe sklepy internetowe i oszustwo „na znajomego” z kodem BLIK należą do najczęstszych sposobów wyłudzania pieniędzy od Polaków. Na podstawie badania „Cyberbezpieczeństwo Polaków 2026”, przeprowadzonego przez Quality Watch w kwietniu 2026 roku na próbie 1040 osób, widać nie tylko skalę zjawiska, ale też to, które kanały kontaktu i które metody działają najskuteczniej.
Jak fałszywe sklepy internetowe wyłudzają pieniądze?
Fałszywe sklepy internetowe prowadzą do utraty pieniędzy w 35 proc. kontaktów, które badani z nimi odnotowali. To jedna z najbardziej bezpośrednich dróg do straty, bo ofiara sama dokonuje płatności, często przekonana, że robi dobry zakup.
Typowy schemat wygląda tak: strona imituje wygląd znanego sklepu, oferuje towar po wyraźnie niskiej cenie i zachęca do szybkiej płatności. Po opłaceniu zamówienia kontakt się urywa, a towar nie dociera.
Jak zabezpieczyć zakupy krok po kroku
- Sprawdź adres strony w pasku przeglądarki, zwracając uwagę na drobne literówki i nietypowe domeny.
- Zweryfikuj dane kontaktowe sprzedawcy, w tym adres firmy i numer telefonu.
- Porównaj cenę z innymi sklepami. Wyraźne odbieganie od rynku to sygnał ostrzegawczy.
- Wybieraj metody płatności, które oferują procedurę reklamacji lub zwrotu środków.
Które kanały kontaktu są najczęściej wykorzystywane przez oszustów?
Według raportu e-mail jest obecnie najczęściej wskazywanym kanałem, przez który docierają oszuści. Więcej niż 40 proc. wskazań dotyczy właśnie poczty elektronicznej, podczas gdy rok wcześniej było to nieco ponad jedną trzecią. Zmieniły się także inne kanały.
| Kanał kontaktu | Udział wskazań w badaniu 2026 | Zmiana rok do roku |
|---|---|---|
| ponad 40 proc. | wzrost z nieco ponad 1/3 | |
| Telefon | 36 proc. | brak danych o zmianie |
| SMS | 30 proc. | spadek z 40 proc. |
| Komunikatory | 21 proc. | brak danych o zmianie |
Spadek udziału SMS-ów przy jednoczesnym wzroście znaczenia poczty elektronicznej pokazuje, że przestępcy przenoszą działania tam, gdzie łatwiej wywołać zaufanie odbiorcy.
Dlaczego oszustwo „na znajomego” z BLIK jest tak groźne?
Oszustwo „na znajomego” z kodem BLIK dotknęło 39 proc. respondentów, a 15 proc. badanych miało z nim bezpośrednie doświadczenie. Strata po tym oszustwie dotyczy niemal co piątego poszkodowanego. Mechanizm opiera się na presji czasu i emocjach: przestępca podszywa się pod bliską osobę, prosi o pilną pomoc i zachęca do podania kodu.
Warto zapamiętać prostą zasadę. Kod BLIK służy wyłącznie do płatności w Twoim imieniu i nigdy nie powinien być przekazywany komukolwiek, nawet osobie, która brzmi jak członek rodziny.
Jakie metody są najmniej skuteczne, a jakie najbardziej?
Zestawienie skuteczności pokazuje wyraźny kontrast między metodami. Phishing, vishing i fałszywe okazje e-mail mają skuteczność poniżej 10 proc. Z kolei metody „na policjanta”, „na wnuczka” i „na bogatą osobę” powodują stratę u około jednej szóstej odbiorców. Ogólna skuteczność wszystkich metod osiągnęła najniższy poziom od początku badania, co może świadczyć o rosnącej czujności, choć nie zwalnia z ostrożności.
| Metoda oszustwa | Skala zjawiska lub skuteczność |
|---|---|
| Phishing, vishing, fałszywe okazje e-mail | skuteczność poniżej 10 proc. |
| „Na policjanta”, „na wnuczka”, „na bogatą osobę” | strata u ok. 1/6 |
| „Na znajomego” z kodem BLIK | strata u niemal co piątego poszkodowanego |
| Fałszywe sklepy internetowe | utrata pieniędzy w 35 proc. kontaktów |
Jak chronić się przed phishingiem w praktyce?
Badanie wskazuje, że prawie 4 na 10 Polaków sprawdza adres strony rzadko lub nigdy, a prawie co trzeci klika w linki od podszywających się instytucji. To najprostszy punkt do poprawy. Zanim wpiszesz dane logowania lub numer karty, zatrzymaj się i sprawdź domenę. Połączenia od rzekomego banku czy urzędu zakończ i zadzwoń na numer z oficjalnej strony instytucji.
Polski kontekst jest tu szczególnie istotny. Do CSIRT KNF w 2025 roku wpłynęło ponad 41 tys. zgłoszeń dotyczących fałszywych domen, co pokazuje skalę podszywania się pod instytucje finansowe.
Czy blokada danych osobowych ma znaczenie?
Zastrzeżenie numeru PESEL, z którego skorzystało około 12 mln obywateli (dane Ministerstwa Cyfryzacji z 28.09.2026), utrudnia wykorzystanie danych osobowych do zaciągania kredytów na cudze nazwisko. Raport wskazuje też na narzędzia BIK, takie jak Alerty BIK, które ostrzegają przed kredytem zaciąganym na cudze dane i sprawdzają wyciek w darknecie. Weryfikacja behawioralna jest dostarczana przez BIK do 11 banków, ale tylko co piąty konsument rozumie, jak ona działa.
Ta ostatnia liczba jest dla czytelnika ważną wskazówką: technologia chroni najlepiej wtedy, gdy użytkownik wie, czego ona pilnuje.
Jak pisze w swoim materiale PRNews.pl, prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski stwierdza: „Nawet najlepsze technologie nie zastąpią świadomych użytkowników”.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dane z raportu pokazują, że największe ryzyko nie leży w zaawansowanej technice, lecz w pośpiechu i zaufaniu. Fałszywe sklepy i oszustwa BLIK działają dlatego, że wymuszają szybką decyzję. Najprostsza ochrona to zatrzymanie się przed płatnością, sprawdzenie adresu strony, weryfikacja prośby telefonicznie na znanym numerze i nieprzekazywanie kodów nikomu. Dotyczy to każdego, kto robi zakupy online, płaci kartą lub korzysta z bankowości mobilnej, a szczególnie osób starszych, które najczęściej bywają celem metod „na wnuczka” i „na policjanta”.
Najczęstsze pytania
Jakie są najczęstsze metody oszustw internetowych w Polsce według raportu BIK?
Raport Antyfraudowy BIK 2026 wskazuje fałszywe sklepy internetowe oraz oszustwo „na znajomego” z kodem BLIK jako metody, które najczęściej dotykają Polaków. Phishing pozostaje częstym zagrożeniem, choć jego skuteczność spadła.
Czy phishing jest nadal groźny dla Polaków?
Phishing był najczęstszym zagrożeniem rok wcześniej, a ponad 40 proc. wskazań dotyczyło kanału e-mail. Mimo to jego skuteczność, podobnie jak vishingu i fałszywych okazji e-mail, spadła poniżej 10 proc.
Jak rozpoznać fałszywy sklep internetowy?
Przed zakupem sprawdź dokładnie adres strony, bo większość Polaków robi to rzadko lub wcale. Zwróć uwagę na ceny wyraźnie odbiegające od rynkowych i brak wiarygodnych danych kontaktowych sprzedawcy.
Co zrobić, jeśli ktoś podszywa się pod znajomego i prosi o kod BLIK?
Nie podawaj kodu i nie przelewaj pieniędzy, dopóki nie zadzwonisz do osoby, której rzekomo dotyczy prośba, na znany Ci numer. Oszustwo „na znajomego” dotknęło 39 proc. respondentów, a 15 proc. badanych zetknęło się z nim osobiście.
Na podstawie: PRNews.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.