Nowe przepisy o cyberbullyingu. Co zmieni się w ochronie dzieci online?

Polska pracuje nad znacznym zaostrzeniem ochrony prawnej dzieci przed nękaniem w internecie. Ministerstwo Sprawiedliwości powołało specjalny zespół zajmujący się bezpieczeństwem małoletnich w przestrzeni cyfrowej, który opracował konkretne propozycje zmian w kodeksach karnym i cywilnym. Efekty prac zostały już przekazane do procedury legislacyjnej.

Nowe przepisy karne: co się zmieni w walce z cyberbullyingiem

Proponowana zmiana w Kodeksie karnym dotyczy wprowadzenia nowego artykułu 190a, który penalizowałby nękanie małoletniego dokonywane wspólnie z inną osobą za pośrednictwem internetu. To istotna zmiana, ponieważ obecne prawo wymaga wykazania uporczywości działań oraz ich szkodliwego skutku — warunki, które bywają trudne do spełnienia w praktyce.

Nowy przepis miałby być wolny od tych ograniczeń. Oznacza to, że nawet pojedyncze, ale podjęte wspólnie działania mogłyby zostać zakwalifikowane jako przestępstwo. Zmiana ta odpowiada na rosnący problem zbiorowego nękania w mediach społecznościowych, gdzie grupa osób atakuje jedną osobę — scenariusz bardzo częsty wśród nastolatków.

Dodatkowo, proponowane przepisy obejmują zaostrzenie kar za tworzenie i rozpowszechnianie deepfake’ów na szkodę nieletnich. Deepfake’i — czyli zmanipulowane treści wideo lub audio — stanowią coraz poważniejsze zagrożenie dla bezpieczeństwa i wizerunku dzieci. Nowe prawo ma utrudnić sprawcom tego rodzaju ataki.

Zmiany w prawie cywilnym: jak sądy będą chronić prywatność dzieci

Równolegle z karnym przygotowywane są zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego. Proponowana zmiana art. 755 miałaby dać sądom możliwość nakazania czasowego usunięcia lub zablokowania treści, która narusza dobra osobiste dziecka — takie jak wizerunek, godność czy prawo do prywatności.

To narzędzie będzie szczególnie ważne w sytuacjach, gdy szkodliwe materiały rozprzestrzeniają się szybko, a tradycyjne postępowanie karne jest zbyt powolne. Sąd będzie mógł wydać nakaz już na wczesnym etapie, zanim szkoda stanie się nieodwracalna.

Równocześnie prowadzone są prace nad zmianą Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Proponowane nowe brzmienie art. 96 nakładałoby na rodziców wyraźny obowiązek ochrony prywatności dziecka. To oznacza, że prawo będzie wymagać od opiekunów aktywnych działań zmierzających do zabezpieczenia danych i wizerunku małoletniego — nie tylko biernego nadzoru.

Co to oznacza dla rodziców i dzieci

Te zmiany będą miały praktyczne znaczenie dla każdej rodziny korzystającej z internetu. Po pierwsze, rodzice otrzymają wyraźne wskazanie, że ochrona prywatności dziecka to nie opcja, ale obowiązek prawny. To powinno zachęcić do bardziej świadomego podejścia do bezpieczeństwa online — od ustawienia prywatnych kont na mediach społecznościowych po rozmowy z dzieckiem o tym, jakie dane i zdjęcia bezpieczne jest udostępniać.

Po drugie, dla samych dzieci nowe przepisy mogą stanowić lepszą ochronę. Jeśli dojdzie do cyberbullyingu, nie będzie już konieczne wykazywanie, że sprawcy działali uporczyście — wystarczy wykazać, że działali wspólnie. To znacznie ułatwi ściganie sprawców i może działać odstraszająco.

Po trzecie, możliwość szybkiego nakazania usunięcia szkodliwej treści przez sąd może chronić dzieci przed długotrwałymi konsekwencjami — zarówno psychicznymi, jak i społecznymi. Zamiast czekać na długie postępowanie, rodzic będzie mógł zwrócić się do sądu o natychmiastowe wyeliminowanie problemu.

Kiedy zmiany wejdą w życie

Informacje o proponowanych zmianach ujawnił Wiceminister Sprawiedliwości w odpowiedzi na pytania Rzecznika Praw Obywatelskich. Materiały trafiły do dalszych prac legislacyjnych — zarówno do Sejmu (w przypadku zmian karnych), jak i do właściwych departamentów zajmujących się prawem cywilnym i rodzinnym.

Dokładny harmonogram wprowadzenia zmian nie jest jeszcze znany. Procedura legislacyjna w Polsce obejmuje wiele etapów — czytania sejmowe, pracę komisji, konsultacje społeczne — więc może upłynąć jeszcze kilka miesięcy lub nawet dłużej, zanim przepisy wejdą w życie.

Warto jednak śledzić postępy prac, ponieważ te zmiany mogą znacząco wpłynąć na sposób, w jaki prawo chroni dzieci w internecie. Dla rodziców, nauczycieli i samych młodych ludzi będą to ważne informacje — zarówno o tym, jakie zachowania będą karane, jak i jakie prawa przysługują ofiarom nękania online.