AI w cyberataków: jak sztuczna inteligencja zmienia bezpieczeństwo

Sztuczna inteligencja zmienia równowagę sił między cyberprzestępcami a obrońcami systemów. Te same narzędzia, które pomagają firmom wykrywać zagrożenia i analizować podatności, trafiają w ręce atakujących, umożliwiając im automatyzację przygotowania ataków na niespotykaną dotąd skalę.

Jak AI ułatwia cyberprzestępcom pracę?

Przeprowadzenie cyberataku wymagało do niedawna szczególnych kompetencji i sporego wysiłku. Atakujący musieli znaleźć potencjalną ofiarę, zebrać informacje na jej temat, przygotować odpowiednią wiadomość lub narzędzie, zidentyfikować podatność, a następnie pozyskać dostęp i go wykorzystać. Każdy etap wymagał czasu i wiedzy. Dzisiaj sztuczna inteligencja może wspierać atakujących na każdym z tych etapów jednocześnie.

Eksperci z Google Threat Intelligence Group potwierdzają masowe wykorzystanie AI przez cyberprzestępców. Modele sztucznej inteligencji pomagają w analizowaniu celów, pisaniu i modyfikowaniu kodu, przygotowywaniu ataków socjotechnicznych oraz poszukiwaniu słabych punktów oprogramowania. Specjaliści z Google zidentyfikowali nawet przypadek wykorzystania exploita zero-day, który – według ich oceny – został opracowany przy wsparciu AI.

Robert Ługowski, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa z Safesqr, porównuje to do automatyzacji w biznesie: „To mechanizm znany z biznesu: automatyzacja pozwala zwiększać skalę działalności bez proporcjonalnego zwiększania zaangażowania. Teraz podobna logika zaczyna działać po drugiej stronie barykady”.

Phishing wspierany przez AI – nowe zagrożenie

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń jest wykorzystanie generatywnej AI do tworzenia kampanii phishingowych. Do niedawna masowy phishing był łatwy do rozpoznania ze względu na błędy gramatyczne i brak personalizacji. Ataki spearphishing – kierowane do konkretnych osób – były skuteczniejsze, ale wymagały znacznie większego wysiłku.

Generatywna AI zmienia tę sytuację. Pozwala tworzyć wiadomości gramatycznie poprawne, dostosowywane do konkretnego języka i kontekstu, z wykorzystaniem dostępnych informacji o odbiorcy. Dzięki temu możliwe staje się przygotowanie dużej liczby różniących się od siebie komunikatów bez ręcznego tworzenia każdego z nich.

Dane Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa ENISA pokazują skalę problemu. Już w 2025 roku kampanie phishingowe wspierane przez AI miały odpowiadać za ponad 80 procent obserwowanej globalnie aktywności związanej z social engineeringiem. To oznacza, że większość ataków socjotechnicznych, na które możesz natrafić, jest wspierana przez sztuczną inteligencję.

Do tego dochodzą generowane głosy, obrazy i materiały wideo. Atak oparty na podszywaniu się pod przełożonego, kontrahenta czy pracownika działu finansowego nie musi już ograniczać się do fałszywego e-maila. AI zwiększa liczbę kanałów, za pomocą których można próbować uwiarygodnić przygotowaną historię – może to być wiadomość SMS, połączenie telefoniczne z wygenerowanym głosem, a nawet wideo.

Cybercrime-as-a-service: przestępczość na abonament

Automatyzacja zmienia również strukturę rynku cyberprzestępczości. Już nie trzeba samodzielnie tworzyć całej infrastruktury potrzebnej do przeprowadzenia ataku. Od lat rozwija się model cybercrime-as-a-service, w którym poszczególne narzędzia i usługi można kupić lub wynająć.

Aspekt	Opis
Model biznesowy	Subskrypcyjny dostęp do narzędzi i usług do przeprowadzenia ataków
Przykład	Platforma Tycoon 2FA (zlikwidowana przez Europol w marcu 2026)
Oferowane usługi	Narzędzia do przejmowania kont, omijania uwierzytelniania wieloskładnikowego
Dostęp	Mogą z nich korzystać osoby bez zaawansowanej wiedzy technicznej
Wsparcie AI	Pomoc w tworzeniu kodu, treści ataków, tłumaczeniu komunikatów

Europol w raporcie IOCTA 2026 wymienia sztuczną inteligencję, obok szyfrowania i usług proxy, jako jeden z czynników zwiększających możliwości współczesnej cyberprzestępczości. Agencja zwraca uwagę na rosnące tempo rozwoju zagrożeń i ich coraz większe zaawansowanie.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla użytkownika domowego oznacza to, że zagrożenia stają się bardziej zaawansowane i trudniejsze do rozpoznania. Phishing wspierany przez AI może być niemal nie do odróżnienia od rzeczywistej wiadomości. Fałszywe głosy i wideo mogą skłonić Cię do ujawnienia danych wrażliwych. Dlatego kluczowe jest:

• Weryfikacja tożsamości – jeśli otrzymasz wiadomość od przełożonego, kontrahenta lub instytucji finansowej z prośbą o dane lub pieniądze, zweryfikuj tożsamość przez inny kanał komunikacji (zadzwoń bezpośrednio)
• Uwierzytelnianie wieloskładnikowe – włącz je wszędzie, gdzie jest dostępne, aby nawet jeśli ktoś pozna Twoje hasło, nie mógł uzyskać dostępu do konta
• Aktualizacje oprogramowania – instaluj je niezwłocznie, gdy się pojawią, ponieważ AI ułatwia cyberprzestępcom wyszukiwanie i wykorzystywanie znanych podatności
• Ostrożność z linkami i załącznikami – nie klikaj w linki z wiadomości od nieznanych nadawców, nawet jeśli wyglądają wiarygodnie

Europejska odpowiedź na zagrożenie

Komisja Europejska dostrzegła skalę problemu i w lipcu 2026 roku przedstawiła Action Plan on Cybersecurity and Artificial Intelligence. Plan wskazuje, że zaawansowane modele AI mogą być wykorzystywane przez atakujących do automatyzacji działań, identyfikowania podatności oraz prowadzenia operacji cybernetycznych z niespotykaną dotąd szybkością i skalą.

Odpowiedzią na to zagrożenie jest również wykorzystanie AI po stronie obrony. Nowy plan Komisji przewiduje wykorzystanie sztucznej inteligencji do szybszego wykrywania i usuwania podatności oraz rozwój bezpiecznego środowiska do testowania rozwiązań opartych na AI dla sektorów krytycznych: energetyki, transportu, ochrony zdrowia, finansów i administracji publicznej.

Automatyzacja obrony jako odpowiedź

Największym wyzwaniem nie jest sama liczba ataków, lecz ich tempo. Jeśli AI pozwoli szybciej odkrywać podatności, automatycznie przygotowywać metody ich wykorzystania i wyszukiwać w internecie podatne systemy, czas dostępny dla organizacji na reakcję może się drastycznie skrócić.

To oznacza, że firmy i instytucje będą musiały przyspieszyć proces odpowiedzi na działania przestępców. Dotyczy to wykrywania podatności, zarządzania aktualizacjami, analizowania anomalii i reagowania na incydenty. Jedni będą szukać luk i sposobów wejścia do systemu za pomocą automatyzacji, a drudzy – wykrywać anomalie i próbować zatrzymać atak.

Robert Ługowski podsumowuje to wyzwanie słowami: „Odpowiedzią na automatyzację cyberprzestępczości będzie musiała być również automatyzacja cyberobrony połączona z kompetencjami ludzi, którzy potrafią właściwie interpretować sygnały, podejmować decyzje i reagować tam, gdzie technologia nadal nie jest w stanie zastąpić doświadczenia człowieka”.